Türkiye’deki işletmeler; danışmanlık, yazılım, lisans, reklam, mühendislik, tasarım, eğitim ve benzeri birçok hizmeti yurt dışındaki firmalardan alabiliyor. Yabancı hizmet sağlayıcının Türkiye’de şirketinin veya şubesinin bulunmaması ise işlemin Türkiye’de hiçbir vergi yükümlülüğü doğurmayacağı anlamına gelmiyor.

Bu işlemlerde en sık karşılaşılan soru, sorumlu sıfatıyla beyan edilen KDV ile stopajın aynı anda uygulanıp uygulanmayacağıdır. Kısa cevap şudur: Evet, KDV 2 ve stopaj birlikte doğabilir. Ancak bu sonuç her yurt dışı hizmet alımı için otomatik değildir. İki yükümlülük farklı kanunlara, farklı vergiyi doğuran olaylara ve farklı değerlendirme ölçütlerine dayanır.

Bu kapsamda en çok karşılaşılan uygulamayı 2 ayrı kategoride değerlendirmeliyiz: Reklam Hizmetleri ve Yazılım Hizmetleri.

Yazılım konusunu da 2 ayrı kapsamda değerlendirmeliyiz, AWS (AmazonWebServices), Microsoft, Adobe, Zoom gibi olan yazılım kiralama hizmetleri ve Copyright olan yazılımların yani Gayrimaddi hakkın satın alınması kapsamındaki yazılımlar. 

Buradaki temel hata, bütün dijital hizmetlerin aynı vergi sonucunu doğurduğunu varsaymaktır. Oysa bulut altyapısı kullanımı, standart yazılım aboneliği, yazılım lisansı, teknik destek ve reklam hizmeti birbirinden farklı nitelikte olabilir. Faturadaki açıklama kadar sözleşmenin içeriği, hizmetten Türkiye’de yararlanılıp yararlanılmadığı ve kullanıcıya hangi hakların verildiği de önem taşır.

Yurt dışı dijital hizmetlerde KDV 2 ne zaman gündeme gelir?

Yurt dışındaki bir sağlayıcıdan alınan hizmet Türkiye’de yapılıyor veya hizmetten Türkiye’de yararlanılıyorsa Türk KDV mevzuatı açısından vergileme gündeme gelebilir. Hizmeti sunan yabancı şirketin Türkiye’de ilgili işlemi gerçekleştiren bir varlığı bulunmadığında KDV, hizmeti alan işletme tarafından sorumlu sıfatıyla beyan edilebilir. Uygulamada bu işlem KDV 2 olarak adlandırılır. 

AWS üzerindeki sunucuların şirketin Türkiye’deki faaliyetlerinde kullanılması, Zoom aboneliğinin Türkiye’deki ekip tarafından yürütülen toplantılara tahsis edilmesi veya Adobe uygulamalarının Türkiye’deki tasarım faaliyetlerinde kullanılması, Türkiye’de yararlanma değerlendirmesini destekleyen örneklerdir. Sunucunun fiziksel olarak başka ülkede bulunması tek başına hizmetten yurt dışında yararlanıldığı anlamına gelmez.

Kredi kartının kişisel veya kurumsal olması, ödemenin otomatik çekilmesi ya da faturanın e-postayla gelmesi KDV sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Esas olan hizmetin niteliği, satıcısı ve nerede kullanıldığıdır.

Yabancı elektronik hizmet sağlayıcılarının Türkiye’de belirli işlemler için özel KDV uygulamalarına tabi olabilmesi de mümkündür. Ancak işletmenin KDV mükellefi olduğu B2B alımlarda, faturada yabancı ülke vergisi veya özel bir vergi ibaresi görülmesiyle yetinilmemelidir. Alıcının statüsü satıcı hesabına doğru tanımlanmalı ve işlem Türkiye’deki sorumlu sıfatıyla KDV kuralları bakımından kontrol edilmelidir.

KDV matrahı ve indirim konusu

Sorumlu sıfatıyla hesaplanacak KDV’nin matrahı belirlenirken hizmet bedeli, sözleşme şartları, kur dönüşümü ve bedelin parçası niteliğindeki unsurlar dikkate alınır. Yabancı para cinsinden işlemlerde kullanılacak kur ve vergiyi doğuran olay tarihi muhasebe kayıtlarıyla uyumlu olmalıdır. KDV 2 ile beyan edilip usulüne uygun ödenen verginin, genel indirim şartlarının sağlanması ve alımın işletmenin KDV’ye tabi faaliyetleriyle ilgili olması halinde indirim konusu yapılması mümkün olabilir. İndirim hakkının dönemi ve belge şartları bakımından güncel uygulama kontrol edilmelidir. İstisna, kısmi indirim veya indirim hakkı bulunmayan faaliyetlerde sonuç farklılaşabilir.

Stopaj neden KDV’den ayrı değerlendirilmelidir?

KDV 2 doğması, aynı ödeme üzerinden mutlaka stopaj yapılacağı anlamına gelmez. Tersi de mümkündür. KDV, hizmetin Türkiye’de tüketilmesi veya hizmetten Türkiye’de yararlanılmasıyla ilgilenirken stopaj incelemesi, yurt dışındaki şirketin elde ettiği gelirin hukuki niteliğine odaklanır. Bir ödemenin ticari kazanç, gayrimaddi hak bedeli, serbest meslek kazancı veya başka bir gelir türü olarak değerlendirilmesi stopaj sonucunu değiştirebilir. Ayrıca hizmet sağlayıcının mukim olduğu ülkeyle Türkiye arasında çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması varsa anlaşma hükümleri de dikkate alınır.

Standart yazılım aboneliği mi, gayrimaddi hak mı?

Yazılım ödemelerinde en önemli ayrımlardan biri budur.

AWS, Microsoft 365, Zoom veya Adobe Creative Cloud gibi standart hizmetlerde kullanıcı çoğu zaman yalnızca sistemi veya yazılımı kullanma hakkı elde eder.

Kullanıcıya;

• yazılımı çoğaltma,
• kaynak kodunu değiştirme,
• üçüncü kişilere dağıtma,
• alt lisanslama,
• ticari olarak yeniden çoğaltıp satma

gibi telif hakkına ilişkin yetkiler verilmez.

Yani kullanıcı aslında mevcut bir ürünü kullanmaktadır.

Gelir İdaresinin yazılım ödemelerine ilişkin görüşlerinde de yurt dışından alınan bilgisayar programının üzerinde herhangi bir değişiklik veya çoğaltma yapılmaksızın işletmede kullanılması halinde yabancı firmanın elde ettiği gelir ticari kazanç olarak değerlendirilebilmektedir.

Bu durumda, olayın diğer şartlarında farklı bir durum bulunmadığı sürece, standart yazılım kullanım bedeli üzerinden stopaj yapılmaması; buna karşılık hizmetten Türkiye’de faydalanılması nedeniyle KDV 2 hesaplanması gündeme gelebilir.

Yani:

KDV 2: Var

Stopaj: Yok

sonucu ortaya çıkabilir.

Copyright kapsamında yazılım alınırsa durum değişiyor

Eğer satın alınan şey yalnızca programın kullanılması değil; yazılımı çoğaltma, değiştirme, topluma dağıtma, gösterme, alt lisanslama gibi telif hakkına ilişkin yetkileri de içeriyorsa, artık standart bir yazılım kullanımından değil gayrimaddi hak bedelinden söz edilmeye başlanır. İç mevzuata göre dar mükellef kurumlara yapılan gayrimaddi hak bedeli ödemeleri genel olarak %20 oranında kurumlar vergisi tevkifatına tabidir. Dolayısıyla böyle bir işlemde:

KDV 2: Var   -  Stopaj: Var    sonucu ortaya çıkabilir. Ancak burada inceleme bitmez. Çünkü ödemenin yapıldığı ülkeyle Türkiye arasında Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması bulunuyorsa anlaşmadaki “Gayrimaddi Hak Bedelleri” maddesi ayrıca dikkate alınmalıdır. Örneğin, bazı anlaşmalarda Türkiye’nin uygulayabileceği vergi oranı iç mevzuattaki %20 oranından daha düşük belirlenmiş olabilir.

Bu nedenle doğrudan %20 oranını uygulamadan önce;

1. ödemenin gerçekten gayrimaddi hak bedeli niteliğinde olup olmadığı,
2. hizmet sağlayıcının hangi ülkede mukim olduğu,
3. Türkiye ile ilgili ülke arasında ÇVÖA bulunup bulunmadığı,
4. anlaşmada öngörülen oran,
5. geçerli bir mukimlik belgesinin bulunup bulunmadığı

kontrol edilmelidir.

Faturada sadece “License”, “Subscription” veya “Cloud Service” yazması tek başına gayrimaddi hak bedeli sonucuna ulaşmak için yeterli değildir. Asıl bakılması gereken sözleşmeyle hangi hakların devredildiğidir.

Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasının etkisi

Ödemenin iç mevzuata göre stopaj kapsamına girebileceği sonucuna ulaşılsa bile inceleme burada bitmez. Hizmet sağlayıcının mukim olduğu ülkeyle yürürlükte bulunan vergi anlaşması; gelirin hangi kategoriye girdiğini, Türkiye’nin vergileme hakkını ve uygulanabilecek sınırları etkileyebilir.

Anlaşma hükümlerinden yararlanmak için yabancı şirketin mukimlik belgesinin temin edilmesi, belgenin ilgili dönemi kapsaması ve gerektiğinde usule uygun şekilde tercüme veya tasdik edilmesi önemlidir. Geçerli belge olmadan doğrudan anlaşma avantajı uygulanması vergi riski yaratabilir. Ülkeye, gelir türüne ve güncel mevzuata göre oranlar değişebildiğinden uygulanacak stopaj oranı için mali müşavirinize danışın.

Mukimlik belgesi neden önemli?

Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmasının sağladığı avantajlardan yararlanılabilmesi için yabancı şirketin mukimlik durumunun usulüne uygun şekilde belgelendirilmesi gerekir. Uygulamada bunun temel aracı mukimlik belgesidir.

Mukimlik belgesinin ilgili dönemi kapsaması ve gerekli tercüme veya tasdik şartlarının yerine getirilmesi gerekir. Geçerli bir mukimlik belgesi bulunmadan doğrudan anlaşmadaki düşük stopaj oranının uygulanması vergisel risk yaratabilir. Bu nedenle özellikle yüksek tutarlı yazılım, lisans, danışmanlık ve benzeri yurt dışı ödemelerinde mukimlik belgesinin ödeme yapılmadan önce temin edilmesi önemlidir.

Sözleşmede verginin kime ait olduğu kontrol edilmeli

Bir başka önemli konu da sözleşmedeki vergi hükümleridir. Google, Microsoft, Adobe gibi büyük uluslararası firmalarda hizmet bedeli genellikle sistem tarafından otomatik tahsil edilir. Birçok durumda Türkiye’de hesaplanan stopajı yabancı firmaya yapılacak ödemeden fiilen kesmeniz mümkün değildir. Sözleşmede de bedelin net olarak satıcıya ödeneceği ve yerel vergilerin müşteriye ait olduğu yönünde hükümler bulunabilir. Bu durumda stopajın alıcı tarafından üstlenilmesi ve ödemenin brütleştirilmesi gündeme gelir. Bu durum hizmetin gerçek maliyetini ciddi biçimde artırabilir.

Google, Meta, TikTok gibi Platformlardan Reklam Hizmeti Alımı

İnternet reklamlarında yazılım hizmetlerinden farklı ve özel bir düzenleme bulunmaktadır. 01/01/2019 tarihinden itibaren uygulanmak üzere yürürlüğe giren 476 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında internet ortamında reklam hizmeti verenlere veya bu hizmetlerin verilmesine aracılık edenlere yapılan bazı ödemeler vergi kesintisi kapsamına alınmıştır.

Dar mükellef kurumlara internet ortamında verilen reklam hizmetleri karşılığında yapılan ödemelerde stopaj oranı %15 olarak uygulanmaktadır.

Bu nedenle Türkiye’deki faaliyetlerinin reklamını yapmak amacıyla Google, Meta, TikTok ve benzeri yurt dışı platformlardan reklam hizmeti alan bir şirket açısından genel durumda %15 oranındaki reklam stopajının ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Buradaki stopaj oranı, biraz önce anlattığımız yazılım veya gayrimaddi hak ödemelerindeki stopajdan farklı bir düzenlemeye dayanmaktadır.

Örneğin, Mindback SMMM Ltd. Şti olarak, firmamızın bilinirliğini artırmak adına, verdiğimiz hizmetlerden bahsettiğimiz bir Google reklamı yayınladığımızı ve bu hizmet karşılığında Google Ireland Limited firmasına, aylık 5.000 TL ödeme yaptığımızı düşündüğümüzde, hesaplamamız şu şekilde olacaktır:

5.000,00 TL / 0,85 = 5.882,35 TL Brüt Tutar (Matrah)

5.882,35 TL * %15 Stopaj = 882,35 TL (279 nolu Kod)

5.882,35 TL * %20 KDV2 = 1.176,47 TL (KDV2)

Net ödeme = 5.000,00 TL

Muhasebe Kaydı ise:

--------------------------///----------------------------------------

740 Hizmet Üretim Maliyeti

740.03 Dışarıdan Sağlanan Fayda ve Hizmetler

740.03.010 Yurtdışından Sağlanan Reklam Faaliyetleri   (borç) 5.882,35 TL

191 İndirilecek Katma Değer Vergisi

191.109 Sorumlu Sıfatıyla İndrilecek KDV

191.108.20  İndirilecek KDV %20                (borç)                    1.176,47 TL

                     360 Ödenecek Vergi ve Fonlar

                     360.01 Muhtasar Beyana ait kesintiler

                     360.01.010  Yurtdışı Reklam Stopaj Kesintisi %15           (alacak)              882,35 TL

                     360.02 Katmadeğer Vergi Ödemeleri

                     360.02.002 KDV2 Ödemeleri                                             (alacak)           1.176,47 TL

                     329 Diğer Çeşitli Borçlar

                     3290.02 Yurtdışına Yapılan Ödemeler

                     329.02.001 Google Ireland Limited                (alacak)                               5.000,00 TL

--------------------------///----------------------------------------

Peki reklam yurt dışına yönelikse?

İnternet reklamlarında özellikle dikkat edilmesi gereken başka bir konu daha var: Reklamın kimin için, hangi pazara yönelik ve nerede yayınlandığı.

Gelir İdaresinin bu konuda verdiği özelgelerde; Türkiye’deki bir işletmenin yalnızca yurt dışındaki müşterilere yönelik olarak, yurt dışında yayınlanmak üzere Google gibi platformlardan reklam hizmeti alması halinde farklı sonuçlara ulaşılabildiği görülmektedir.

Örneğin Türkiye’de geliştirilen bir mobil uygulamanın yalnızca ABD, Kanada, İngiltere veya Almanya gibi ülkelerdeki kullanıcılara tanıtılması amacıyla verilen reklamların;

• yurt dışında yayınlanması,
• hizmetten yurt dışında faydalanılması,
• reklam faaliyetinin Türkiye’deki bir işyeri veya daimi temsilci vasıtasıyla yürütülmemesi

şartlarının birlikte değerlendirilmesi sonucunda, söz konusu özelgede hem internet reklam stopajının hem de sorumlu sıfatıyla KDV’nin doğmayacağı yönünde görüş verilmiştir.

Dolayısıyla reklam hizmetlerinde de otomatik şekilde:

“Google faturası geldi = %15 stopaj + %20 KDV 2”

demek her olay için doğru sonuç vermeyebilir.

Öncelikle reklamın Türkiye’deki faaliyetler için mi, yoksa tamamen yurt dışındaki faaliyet ve müşteriler için mi kullanıldığı belirlenmelidir. Bu ayrım özellikle ihracat yapan, mobil uygulama geliştiren, SaaS hizmeti satan veya yurt dışındaki müşterilere yönelik reklam kampanyaları yürüten şirketlerde oldukça önemlidir

Pratik kontrol listesi

Yurt dışından bir hizmet faturası geldiğinde şu sırayla ilerlemek daha sağlıklı olacaktır:

1. Hizmet sağlayıcının ülkesi ve mükellefiyet statüsü belirlenmeli.
2. Alınan hizmetin gerçek niteliği tespit edilmeli.
3. Hizmetin nerede yapıldığı belirlenmeli.
4. Hizmetten Türkiye’de mi yoksa yurt dışında mı faydalanıldığı analiz edilmeli.
5. Ödemenin ticari kazanç, serbest meslek kazancı, gayrimaddi hak bedeli, reklam hizmeti veya başka bir gelir türü olup olmadığı belirlenmeli.
6. İç mevzuat hükümleri kontrol edilmeli.
7. İlgili ülkeyle Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması bulunup bulunmadığı incelenmeli.
8. Mukimlik belgesi kontrol edilmeli.
9. Sözleşmenin net ödeme içerip içermediği ve brütleştirme gerekip gerekmediği belirlenmeli.
10. KDV 2, stopaj, gider kaydı ve indirim dönemleri birbiriyle uyumlu şekilde muhasebeleştirilmeli.

Olası sonuçlar nasıl sınıflandırılabilir?

** Bu tablo genel bir karar çerçevesidir. Hizmet sözleşmesi, faturadaki açıklama, fiilî kullanım biçimi ve tarafların faaliyetleri incelenmeden kesin sonuca ulaşılmamalıdır.

Sonuç

Yurt dışından alınan hizmetlerde KDV 2 ile stopaj birbirinin alternatifi değildir. Aynı işlemde ikisi birlikte doğabilir, yalnızca biri uygulanabilir veya işlemin şartlarına göre ikisi de doğmayabilir. Bu nedenle benim yaklaşımım şu:

Önce KDV açısından hizmetin nerede yapıldığına ve nerede faydalanıldığına, ardından stopaj açısından ödemenin niteliğine bakmak gerekir.

Özellikle yazılım ödemelerinde “lisans” kelimesini görüp doğrudan stopaj hesaplamak yerine kullanıcının gerçekten hangi hakları satın aldığı incelenmelidir. Standart bir SaaS veya yazılım aboneliğiyle copyright kapsamında çoğaltma, değiştirme veya dağıtım hakkının satın alınması aynı işlem değildir.

İnternet reklamlarında ise 476 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı nedeniyle %15 stopaj ayrıca önem taşır. Ancak reklamın tamamen yurt dışındaki müşteri ve faaliyetlere yönelik olması halinde hizmetten faydalanma yeri ve dar mükellef kurumun Türkiye’de kazanç elde edip etmediği ayrıca değerlendirilmelidir. Dolayısıyla Google, Meta, TikTok, AWS, Microsoft, Adobe veya benzeri bir yabancı firmadan gelen her faturaya aynı vergisel işlemi uygulamak yerine işlemi kendi gerçek niteliği içerisinde değerlendirmek gerekir.

Benzer görünen iki fatura, kullanım şekline ve sözleşmesine göre tamamen farklı vergi sonuçları doğurabilir. Yurt dışı hizmet alımlarında asıl mesele faturanın üzerinde ne yazdığı değil, gerçekte ne satın aldığınız ve bu hizmetten nerede faydalandığınızdır.